Irakan munku tokan na kaira vangido naitashi. Vangido na Ur naita tiro 4.000. Ozende ya chumun achirau.

Al keja za duzu chu avo kuyo waido vangido. Ya ambe na atunza na kwita na Yula. Chumunye ukwitajono keju za avo shikosa.

Ur akwa chu ranula dolashi naitashi tio la Yula. Yunga nuku dora lai tauku tiro vaipol fafau. Vangido be al nuku jando tiro sumpol K.H.

Achu

Ukwitayajono henyun pakos naitashi wi tunti yempol la poila la Noran. Ahenyun to eta ukansang sun za lajutil na fansa chele pakos nini sasta.

Wampa weron pakos chu nyengu yanyo naita tiro pol faushi. Tai tanyo Unoraman janyole zaru tabo apun na Haralad III Bukim.

Ya munyun atoshun na pokwe, ava nainu ai vonu na nyengu la Noran. Pakos be al chepon la Ingilan ai Doichan tauta. Pakos punchu ye tai layom patan chichu be al za yanyo papau.

Achu

Shila na gepyai be al je yunyo oyomia fafau tonyun tiwi tunti. Al jeku yunyo tonsi weron doranyo sinsi la ala kwa la Kenyan.

Tantil na hayuvang tau tanza gepyai ozende la ala yin. Kuto lo al jewi usunini dia sisi haira la hayuvang. Tau al jewi upanini tengi hai. Shitan sastamel na gepyai ye dora la angala layo la Yula. 

Tusung numia shila wau, esto yu rata ozende chumun ajambayo na dorala chumun atutu na pembe eom asai.

Achu

Bukim na Saudan munku kenoko hen la  a2019. Ya keja vura ape teobena jomwisti mula penyo bo tidola Riaz (الرياض) laku a2030 .

La shanta lo, isham la Riza janja deche shamio 50. Kenoko jeza shila 99 yanyo tongo mumbenyo na songan, shi dunduvaupe. Yanyo nong tinza aso wi.

Al nong za vushunso esto za lensazo munso ape. Yanyo denu jansi isham la dola shamio kwa ai asumbe wivule.

Achu

Susan Yang Baraun (Susan Young Brown) to tiro mel dia. Yunga mel yenini laula nento na senchoto.

Ma Baraun be al sencho la a1918 la Delawaran. Lai lo dede tikwando ai kanka shi umukwan tabo tiro 30. 

Tauta lo, yu kwansa tato yem tos ninyo. Ka en akwansa asis na tonaita nensa. Chumunye lo, tengi waihen munoko. Tus yu muno deche asumpol yenini yem tau!

Achu

FRIDA lotal ya tanka. Ya yunkule lele na lotal ya le sansope. Umunja kamun aya be lotal tanka ya. Tai lo, lotal jankuren tanyus. Jankuri sanyo.

Eta lotal la tanka tantil ti ya lo sayun akan. Tonto FRIDA jamwoi lo, ya ke leboza pyoi la tanyus. Aye akwashi be utanka jam ya.

Reza ana baska FRIDA utanka eom nong. Utanka janja yun Yula rora yulonyo ai him aya be yunga ka yanyo. Shai jansa ahenje tom tanyus. Aye aya chau be lotal jam ya.

Achu

Ben wi la Liban yunyo sembai lo nong tengi dede kwando. Kwando nong le apa tos umukwan sisa. Ben sembai wi lara vado chumunye.

La a2020 lo, wana ai uma na yulo munku bando na mukwan sisi. Pasi ya ai shai tengi leo vanyo sile.

Bando mukwan ben panini. Yunyo kwan ka, koyun ai janko. Nyeka wi vanyo na ben chumun zeto.

Achu

La asumpol teo a2007 lo, uteomel tos tiro tomia chumun banzomi la Papuan. Tiro yeku, asumpol sunini jom a2025 lo, umel panini dia tomia.

Awau zeto na kenoko oron. Kenyo na lonyun kele aujo. Yunyo munu aye kenyo na banzomi yu zazia.

Shai atoshi na banzomi tonsi melembe sastanini ai sun! Auno na kenoko atonsi na melembe jom na amia ai ana vainini yem na mito.

Achu

Punyo na Baratan kwi munto renya hen. Ya keja kubas yunga tovu akwache na nia.

Ukwa yu leo utovu na akwache lo, tau pauza apa. Uleo be al topa Rupih 25.000 tonto yunyo lubas leo tabo sirio 60 ze akwache.

Yunga wi tio la Yula tomia la nisto na nolanyo la Baratan. Punan keho en renya hen denu jansi adau chu utovu mia.

Achu

Tabo tiro wi lo, Ganan ai Naijiran la nyiru tos kisa. Punan sun yo kare yulonyo janzu shito nen tio na lanki jolof.

Tato kwa tos tiro ukwa ke kweko en lanki na Ganan nen tunti ana Naijiran ai feren bumbai tabo ninyo siwi wivule. Esto tonto uyin kemun jeboza kisa wai lo, punan sun yo jarustu geta noyom eno jantehau yu.

Achu na lanki jolof nong Naijiran eom Ganan. Ya wechu unyo Wolof na Senegalan ai Gambian. Esto zushi na punan yin zalo pai ya.

Zuyoko (luzang):
​

• wambio kwa chu tivumbe na kwo
• sinsilio mel jonini chu kisau na ninda eom vuvos
• sinshum na fengun yam
• kichal pan chu bemesho osong 
• fengun yam wan
• chom sun
• bio mel jonini chu sana chu chom olon
• chichi yam sun
• ​fenai sin
• bio sunini jom chu chavu
• sinsilio vaimel chu aso
• kichal kwa chu fim
• shebo yem le runsoso chu kwo
• bio vaimel chu lanki okuzu
• pesho shun na runsosho

Ajanzu:

1. jara tivumbe na kwo bo kiseo
2. sosko kwo ai kichal sun chu kisau, asumbe chu sinshum na fengun, kichal pan chu bemesho ai fim
3. tustu ya bo loiskoso tabo tiro kwa wivule, tentuke tabo manta kwambe
4. tutuda fengun, chom, chichi kwa, fenai, chavu, aso ai fim
5. jansham kisau la deo wan
6. sawa kwo tabo sirio pan tos alu sun yo
7. zachu kwo nuchi deo jara tila kihu
8. sawa chichi yin tabo sirio pan deche mwe ai rai si ya
9. jamau sana chu chom tabo sirio yem
10. bobon aki otutuda
11. pomporo deche ososko ayo
12. mwezu tabo sirio nini jom
13. jambo achula na sinshum na fengun, bemesho,  runsoso, aso ai runsosho
14. murum ayo
15. sotum tabola lanki
16. jambo lanki deo
17. jara kwo tila lanki
18. vango deo 
19. mwezu ayo tabo rio pambe yem.
20. tiza deo nuchu api
21. jara ya la alu tabo sirio nini
22. mai kiza!

Achu 1
Achu 2